Vakmanschap in elk detail
Verantwoord vakmanschap is niet iets dat je simpelweg in een beleidsdocument kunt opschrijven en zo kunt laten. Het leeft in de werkplaats: in de beslissingen die worden genomen vóór de eerste snede, in het gewicht van het hout in je handen, en in de vraag die je jezelf stelt telkens wanneer je een stuk materiaal oppakt dat er decennia over deed om te worden wat het is.
Verantwoord vakmanschap begint bij Riento in de Finse werkplaats, met Ville-Veikko Ponkiniemi, de hoofdluitbouwers wiens dagelijkse werk hout, geduld en precisie omzet in instrumenten die zijn gemaakt om lang mee te gaan. Voor hem is duurzaamheid nooit zomaar een slogan. Het maakt deel uit van hoe materialen worden geselecteerd, hoe verspilling wordt vermeden en hoe elke gitaar wordt gemaakt om te stand te houden.
Het hout is nooit zomaar hout
Voor Ville-Veikko begon de relatie met hout lang voor de werkplaats. Hij groeide op tussen de Finse bossen, verkocht hout aan zagerijen en stookte hout om zijn eigen huis te verwarmen. Destijds was hout een materiaal. Vandaag de dag is het iets heel anders.
“Het is niet meer zomaar hout. Het moet de juiste soort hout zijn, op de juiste manier gezaagd, zodat het hout van instrumentkwaliteit kan worden.”
Elk stuk dat de werkplaats van Riento binnenkomt, wordt beoordeeld op de behoeften van het instrument: nerfrichting, zaagrichting, dichtheid en vochtgehalte. Niets wordt willekeurig geselecteerd. Niets dat bruikbaar is, wordt als afval behandeld. Wat er is veranderd, is niet het hout zelf, maar de ogen die ernaar kijken.
Minder nemen, meer gebruiken
Afval verminderen is geen slogan. Het is een persoonlijke inzet die door elke fase van het bouwproces heen loopt. Wanneer Ville-Veikko een plank benadert, ziet hij niet alleen wat hij nodig heeft. Hij ziet alles wat het materiaal kan worden.
“Als ik ook maar de geringste kans heb om hetzelfde stuk hout voor twee verschillende doeleinden te gebruiken, dan doe ik dat.”
Restanten van exoot hout worden bewaard voor kleine decoratieve details, reparaties en toekomstige bouwwerken. Grotere binnenlandse houtresten worden gebruikt om huizen te verwarmen. Verpakkingsmaterialen van binnenkomende orders worden waar mogelijk hergebruikt voor uitgaande gitaren. Zaagsel is een van de few dingen die niet echt kunnen worden gered.
In een werkplaats die is gebouwd op deze mentaliteit, is afval geen bijzaak. Het is iets waar over na wordt gedacht voordat de eerste snede wordt gemaakt.
Gemaakt om de maker te overleven
Een gitaar is een van de weinige voorwerpen die tegenwoordig worden gemaakt waarvan oprecht wordt verwacht dat ze met de leeftijd verbeteren. Dat maakt duurzaamheid tot een milieukwestie, een vraag die bij elke bouw moet worden beantwoord. Een gitaar die is gemaakt om vijftig jaar mee te gaan, betekent vijftig jaar lang geen vervanging nodig hebben.
“Ik zou willen dat de gitaren die ik heb gebouwd er nog zijn, zelfs als ik er niet meer ben.”
Ville-Veikko bouwt met die tijdlijn in gedachten. Hij selecteert materialen op langdurige structurele integriteit, construeert verbindingen die tientallen jaren mee moeten gaan, en werkt oppervlakken zo af dat ze waardig verouderen in plaats van simpelweg verslijten.
Duurzaamheid is geen functie die achteraf wordt toegevoegd. Het is een van de fundamenten van elke Riento-gitaar.
Het onvolmaakte instrument
Één gedachte van Ville-Veikko vangt de geest van deze benadering.
“Een gitaar is een instrument dat mensen persoonlijk aanspreekt. Het is onvolmaakt, net als een mens.”
Die onvolmaaktheid is geen fout in het ambacht. Het is het bewijs van een mensenhand: echt hout, echte aanraking en echte verantwoordelijkheid.
Dat is wat verantwoord vakmanschap bij Riento altijd heeft betekend. En dat is wat het zal blijven betekenen, lang nadat het zaagsel is neergedaald.